ಸಮವಸರಣ
(ಜೈನ ಧರ್ಮದ ದೈವಿಕ ಧರ್ಮಸಭೆ)
1. ಪರಿಚಯ
ಜೈನ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸಮವಸರಣವು ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ, ದೈವಿಕ ಹಾಗೂ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಧರ್ಮಸಭೆಯಾಗಿದ್ದು, ತೀರ್ಥಂಕರರು ಕೇವಲಜ್ಞಾನ (ಸರ್ವಜ್ಞತೆ) ಪಡೆದ ನಂತರ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಧರ್ಮಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬೋಧಿಸುವ ಮಹಾ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಉಪದೇಶದ ಸ್ಥಳವಲ್ಲ; ಸಮಾನತೆ, ಅಹಿಂಸೆ, ಸಮತ್ವ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಬಂಧುತ್ವದ ಜೀವಂತ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದೆ.
“ಸಮವಸರಣ” ಎಂಬ ಪದವು
ಸಮ = ಸಮಾನ
ವಸರಣ = ಸೇರುವುದು / ಆಸನಗ್ರಹಣ
ಅಂದರೆ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು ಸಮಾನವಾಗಿ ಸೇರಿ ಧರ್ಮವನ್ನು ಕೇಳುವ ಸ್ಥಳ ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
2. ಸಮವಸರಣದ ಉದ್ಭವ
ತೀರ್ಥಂಕರರು ಕೇವಲಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ:
ಇಂದ್ರನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ಸಮವಸರಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಇದು ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತವಲ್ಲ; ದೈವಿಕ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಅಲೌಕಿಕ ರಚನೆ.
ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆಯೇ ಇದ್ದರೂ, ಸ್ವರ್ಗೀಯ ವೈಭವ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.
3. ಸಮವಸರಣದ ರಚನಾ ವಿನ್ಯಾಸ
ಸಮವಸರಣವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ:
ವೃತ್ತಾಕಾರದ ವಿನ್ಯಾಸ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ
ಅನೇಕ ಮಂಡಲಗಳು (ವಲಯಗಳು) ಮತ್ತು ಮಟ್ಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ
ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಆಸನ, ಸುತ್ತಲೂ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ವಲಯಗಳು
ಈ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ವಿನ್ಯಾಸವು ಸಮತ್ವ, ನಿರಂತರತೆ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಏಕತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
4. ತೀರ್ಥಂಕರರ ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ
ತೀರ್ಥಂಕರರು ಮಧ್ಯಭಾಗದ ದಿವ್ಯ ಸಿಂಹಾಸನದಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಾಸನದಲ್ಲಿ ಆಸೀನರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.
ಅವರ ದೇಹದಿಂದ ಅತೀ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಕರుణೆಯ ಪ್ರಭಾವ ಹರಡುತ್ತದೆ.
ಅವರು ಮಾತನಾಡುವಾಗ,
ಯಾವುದೇ ಧ್ವನಿವರ್ಧಕವಿಲ್ಲದೆ
ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೂ ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮೋಪದೇಶ ತಲುಪುತ್ತದೆ
ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಶ್ರೋತೃಗೂ, ತೀರ್ಥಂಕರರು ತಮ್ಮತ್ತಲೇ ಮುಖಮಾಡಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವ ಅನುಭವ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
5. ಧರ್ಮೋಪದೇಶದ ಭಾಷಾ ಅದ್ಭುತ
ತೀರ್ಥಂಕರರು ಅರ್ಧಮಾಗಧಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಉಪದೇಶ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.
ಆದರೆ ಸಮವಸರಣದಲ್ಲಿರುವ:
ದೇವತೆಗಳು
ಮಾನವರು
ಪ್ರಾಣಿಗಳು
ಎಲ್ಲರೂ ಅದನ್ನು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
ಇದು ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಕಾರ ಸರ್ವಜ್ಞತೆಯ ದೈವಿಕ ಪ್ರಭಾವದ ಫಲ.
6. ಸಮವಸರಣದ ವಿವಿಧ ವಲಯಗಳು
ಜೈನ ಆಗಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಸಮವಸರಣದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ವಲಯಗಳಿವೆ:
ಪ್ರಥಮ ವಲಯ – ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಇಂದ್ರರು
ದ್ವಿತೀಯ ವಲಯ – ಸಾಧು ಮತ್ತು ಸಾಧ್ವಿಗಳು
ತೃತೀಯ ವಲಯ – ಶ್ರಾವಕರು ಮತ್ತು ಶ್ರಾವಿಕೆಯರು
ಚತುರ್ಥ ವಲಯ – ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನತೆ
ವಿಶೇಷ ವಲಯ – ಪ್ರಾಣಿಗಳು
ಗಮನಾರ್ಹ ಅಂಶವೆಂದರೆ,
ಸಮವಸರಣದಲ್ಲಿ ಸಿಂಹ, ಹಸು, ಹಾವು, ಹಕ್ಕಿ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಸಹ
ಪರಸ್ಪರ ವೈರವಿಲ್ಲದೆ, ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕುಳಿತು ಧರ್ಮವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತವೆ.
7. ಸಮವಸರಣದಲ್ಲಿನ ಅಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿ
ಸಮವಸರಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ:
ಯಾವುದೇ ಹಿಂಸೆ ಇಲ್ಲ
ಯಾವುದೇ ಭಯವಿಲ್ಲ
ಶತ್ರು–ಮಿತ್ರ ಭಾವವಿಲ್ಲ
ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲೂ ಪರಸ್ಪರ ಮೈತ್ರಿ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿ ಮಾತ್ರ
ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಹಿಂಸೆಯ ಆದರ್ಶ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.
8. ಸಮವಸರಣದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ತಾತ್ವಿಕ ಮಹತ್ವ
ಸಮವಸರಣ ನಮಗೆ ಬೋಧಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ತತ್ವಗಳು:
ಸಮತ್ವ ಭಾವನೆ – ಎಲ್ಲರೂ ಸಮಾನರು
ಅಹಿಂಸೆ – ಜೀವಮಾತ್ರಕ್ಕೂ ಹಿಂಸೆ ನಿಷೇಧ
ಅಪರಿಗ್ರಹ – ಅತಿಯಾದ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಮ್ಯ ತ್ಯಾಗ
ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಯಮ
ಮೋಕ್ಷಮಾರ್ಗ – ಆತ್ಮಶುದ್ಧಿಯ ಮೂಲಕ ಮುಕ್ತಿ
9. ಸಮವಸರಣ ಮತ್ತು ಸಮಾಜ
ಸಮವಸರಣದ ಕಲ್ಪನೆ:
ಜಾತಿ, ವರ್ಗ, ಲಿಂಗ, ಶಕ್ತಿ, ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳೆಲ್ಲವನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕುತ್ತದೆ
ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಸಹಬಾಳ್ವೆ ಯ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ
ಇದು ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಮಾನವೀಯತೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಮೌಲ್ಯಗಳ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಾದರಿ
10. ಸಮವಸರಣ – ಒಂದು ಸಂಕೇತ
ಸಮವಸರಣವು ಕೇವಲ ದೈವಿಕ ಸಭೆಯಲ್ಲ, ಅದು:
ಆದರ್ಶ ಸಮಾಜದ ಚಿತ್ರ
ಶಾಂತಿಯ ವಿಶ್ವಮಾದರಿ
ಮಾನವ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸಮನ್ವಯ
ಆತ್ಮೋನ್ನತಿಯ ಮಹಾಮಾರ್ಗ
11. ಉಪಸಂಹಾರ
ಸಮವಸರಣ ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಆತ್ಮಸಾರವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಕಲ್ಪನೆ.
ಇದು ನಮಗೆ ಹೇಳುವುದು:
“ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು ಸಮಾನರು,
ಅಹಿಂಸೆಯೇ ಪರಮ ಧರ್ಮ,
ಆತ್ಮಶುದ್ಧಿಯೇ ಮೋಕ್ಷಮಾರ್ಗ.”
