ಈ ಅಭಿಯಾನದ ಉದ್ದೇಶ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವುದಲ್ಲ; ನ್ಯಾಯಯುತ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು.

ಅಭಿಯಾನದ ಪ್ರಮುಖ ಸಂದೇಶ

“ಸೇವೆ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಶೋಷಣೆ ಬೇಡ;
ವ್ಯಾಪಾರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮೋಸ ಬೇಡ;
ಲಾಭ ಇರಲಿ—ದರೋಡೆ ಇರಬಾರದು.”

೧. ಸೇವೆ ಎಂದರೆ

• ಸೇವೆಗೆ ತಕ್ಕ ನ್ಯಾಯಯುತ ಶುಲ್ಕ.
• ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟ ಮಾಹಿತಿ.
• ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾದ ಸೇವೆ.
• ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬದ್ಧತೆ.
• ಅಗತ್ಯವಿರುವವರನ್ನು ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳದಿರುವುದು.
• ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳದಿರುವುದು.

೨. ವ್ಯಾಪಾರ ಎಂದರೆ

ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಖರೀದಿದಾರನಿಗೂ ಲಾಭ, ಮಾರಾಟಗಾರನಿಗೂ ಲಾಭ ಇರಬೇಕು. ಲಾಭ ಗಳಿಸುವುದು ತಪ್ಪಲ್ಲ; ಆದರೆ ಮೋಸ, ಸುಳ್ಳು ಜಾಹೀರಾತು, ಕಳಪೆ ವಸ್ತು, ಅಳತೆಯಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಕೊಡುವುದು, ಕೃತಕ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ ಇವು ನ್ಯಾಯಯುತ ವ್ಯಾಪಾರದ ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲ.

೩. ದರೋಡೆ ಯಾವಾಗ?

ಅಗತ್ಯ + ಅಸಹಾಯಕತೆ + ಅತಿಯಾದ ದರ = ಶೋಷಣೆಯ ಅಪಾಯ.

ಗ್ರಾಹಕನಿಗೆ ಬೇರೆ ಆಯ್ಕೆ ಇಲ್ಲವೆಂದು ತಿಳಿದು ಅತಿಯಾದ ಹಣ ವಸೂಲಿ ಮಾಡುವುದು, ವಸ್ತುವಿನ ನಿಜವಾದ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಮರೆಮಾಚುವುದು ಅಥವಾ ಅನಗತ್ಯ ಶುಲ್ಕಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು ದರೋಡೆಸಮಾನವಾದ ವ್ಯಾಪಾರ ಪದ್ಧತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.

೪. ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಅಭಿಯಾನದ ಕರೆ

“ಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ಬೆಲೆ ಕೇಳಿ,
ಬೆಲೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಗುಣಮಟ್ಟ ನೋಡಿ,
ಬಿಲ್ ಪಡೆಯಿರಿ,
ಮೋಸ ಕಂಡರೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ.”

ಗ್ರಾಹಕರು ಕೂಡ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿಂದ ವರ್ತಿಸಬೇಕು. ಅತಿಯಾದ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಯ ಆಮಿಷಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾಗದೆ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು.

೫. ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಅಭಿಯಾನದ ಕರೆ

ನ್ಯಾಯದ ಲಾಭ ಗಳಿಸಿ.
ಗ್ರಾಹಕರ ವಿಶ್ವಾಸ ಗಳಿಸಿ.
ಒಮ್ಮೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ,
ನೂರಾರು ಬಾರಿ ವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡಿ.

ವ್ಯಾಪಾರಿಯ ದೊಡ್ಡ ಬಂಡವಾಳ ಕೇವಲ ಹಣವಲ್ಲ—ವಿಶ್ವಾಸ.

೬. ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಾಜ ಮಾಡಬೇಕಾದದ್ದು

• ದರಪಟ್ಟಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದು.
• ಬಿಲ್ ನೀಡುವ ಪದ್ಧತಿ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಪಾಲಿಸುವುದು.
• ತೂಕ–ಅಳತೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ.
• ದೂರು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ.
• ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ.
• ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳ ಅನಗತ್ಯ ಶೋಷಣೆ ತಡೆಯುವುದು.
• ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ನ್ಯಾಯಯುತ ಬೆಲೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವುದು.
• ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ನೈತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರದ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವುದು.

ಅಭಿಯಾನದ ಘೋಷಣೆಗಳು

“ಸೇವೆ ಸೇವೆಯಾಗಿರಲಿ—ಶೋಷಣೆಯಾಗಬಾರದು.”

“ವ್ಯಾಪಾರ ವ್ಯಾಪಾರವಾಗಿರಲಿ—ದರೋಡೆಯಾಗಬಾರದು.”

“ನ್ಯಾಯದ ಬೆಲೆ, ನಂಬಿಕೆಯ ವ್ಯಾಪಾರ.”

“ಗ್ರಾಹಕರ ಗೌರವ—ವ್ಯಾಪಾರಿಯ ಹೆಮ್ಮೆ.”

“ಲಾಭ ಬೇಕು, ಲೋಭ ಬೇಡ.”

“ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ; ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ.”

ಅಂತಿಮ ಧ್ಯೇಯ:

“ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಮಾನವೀಯತೆ, ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ, ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯ—ಇದೇ ಸೇವೆ–ವ್ಯಾಪಾರ–ದರೋಡೆ ಮುಕ್ತ ಸಮಾಜದ ಸಂಕಲ್ಪ.”

ಸೇವೆ–ವ್ಯಾಪಾರ–ದರೋಡೆ ಅಭಿಯಾನ

“ಸೇವೆ ಮಾನವೀಯವಾಗಲಿ, ವ್ಯಾಪಾರ ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಲಿ, ದರೋಡೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಲ್ಲಲಿ.”

ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸೇವೆಯೂ ವ್ಯಾಪಾರವಲ್ಲ; ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವ್ಯಾಪಾರವೂ ದರೋಡೆಯಲ್ಲ. ಸೇವೆ, ನ್ಯಾಯಯುತ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಶೋಷಣೆ/ದರೋಡೆ—ಈ ಮೂರರ ನಡುವಿನ ಗಡಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಬೇಕು. ಈ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವುದೇ ಈ ಅಭಿಯಾನದ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ.

೧. ಸೇವೆ ಎಂದರೇನು?

ಸೇವೆ ಎಂದರೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಪೂರೈಸುವುದು. ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಹಣ ಇರಬಹುದು, ಸಂಭಾವನೆ ಇರಬಹುದು; ಆದರೆ ಮಾನವೀಯತೆ, ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯ ಇರಬೇಕು.

ಉದಾಹರಣೆಗೆ:

• ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೇವೆ
• ಶಿಕ್ಷಣ ಸೇವೆ
• ಸಾರಿಗೆ ಸೇವೆ
• ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸೇವೆ
• ಕಾನೂನು ಸೇವೆ
• ಕೃಷಿ ಸೇವೆ
• ಆಹಾರ ಸೇವೆ
• ಸರ್ಕಾರಿ ಸೇವೆ
• ಧಾರ್ಮಿಕ ಸೇವೆ
• ತಾಂತ್ರಿಕ ಸೇವೆ
• ಮನೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ದುರಸ್ತಿ ಸೇವೆ

ಸೇವೆಯ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹಣದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಅಳೆಯಬಾರದು.

೨. ವ್ಯಾಪಾರ ಎಂದರೇನು?

ವ್ಯಾಪಾರವು ಸಮಾಜದ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ.

ವ್ಯಾಪಾರಿಯಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳ, ಪರಿಶ್ರಮ, ಅಪಾಯ, ಸಾರಿಗೆ, ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ನಿರ್ವಹಣೆ ಮುಂತಾದ ವೆಚ್ಚಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನ್ಯಾಯಯುತ ಲಾಭ ಗಳಿಸುವುದು ವ್ಯಾಪಾರದ ಸಹಜ ಭಾಗ.

ಆದರೆ:

ಲಾಭ ≠ ಲೋಭ

ಲಾಭ ≠ ಮೋಸ

ಲಾಭ ≠ ಶೋಷಣೆ

ಲಾಭ ≠ ದರೋಡೆ

ವ್ಯಾಪಾರಿಯ ಲಾಭವೂ ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿರಬೇಕು; ಗ್ರಾಹಕನ ಹಕ್ಕುಗಳೂ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡಬೇಕು.

೩. ದರೋಡೆಸಮಾನ ವ್ಯಾಪಾರ ಯಾವಾಗ?

ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ “ದರೋಡೆ” ಎಂಬುದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಪರಾಧ. ಈ ಅಭಿಯಾನದಲ್ಲಿ “ದರೋಡೆ” ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ರೂಪಕವಾಗಿ—ಅತಿಯಾದ ಬೆಲೆ, ಮೋಸ, ಶೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಅನ್ಯಾಯಯುತ ವಸೂಲಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಬಳಸಬಹುದು.

ಉದಾಹರಣೆಗೆ:

• ವಸ್ತುವಿನ ನಿಜವಾದ ಬೆಲೆ ಮರೆಮಾಚುವುದು
• ಕಳಪೆ ವಸ್ತುವನ್ನು ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದದ್ದೆಂದು ಮಾರುವುದು
• ತೂಕ ಅಥವಾ ಅಳತೆಯಲ್ಲಿ ಮೋಸ ಮಾಡುವುದು
• ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದ ಸೇವೆಯನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಸೇರಿಸುವುದು
• ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಅತಿಯಾದ ಶುಲ್ಕ ಪಡೆಯುವುದು
• ಸುಳ್ಳು ಜಾಹೀರಾತಿನಿಂದ ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಸೆಳೆಯುವುದು
• ಬಿಲ್ ನೀಡದೆ ಹಣ ಪಡೆಯುವುದು
• ಒಂದೇ ವಸ್ತುವಿಗೆ ಗ್ರಾಹಕರ ಪ್ರಕಾರ ಅನ್ಯಾಯಯುತ ಬೆಲೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸುವುದು
• ಅಡಗಿದ ಶುಲ್ಕಗಳನ್ನು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸುವುದು

ಇವುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ, ಜಾಗೃತ ಮತ್ತು ಸಂಘಟಿತ ಗ್ರಾಹಕ ಅಭಿಯಾನ ಅಗತ್ಯ.

೪. “ನ್ಯಾಯಯುತ ಬೆಲೆ” ಎಂದರೇನು?

ನ್ಯಾಯಯುತ ಬೆಲೆ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆ ಅಲ್ಲ.

ಉತ್ಪಾದನಾ ವೆಚ್ಚ + ಪರಿಶ್ರಮ + ಸಾಗಾಟ + ನಿರ್ವಹಣೆ + ತೆರಿಗೆ/ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ವೆಚ್ಚ + ನ್ಯಾಯಯುತ ಲಾಭ = ಸಮಂಜಸ ಬೆಲೆ

ಆದ್ದರಿಂದ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಲಾಭ ಗಳಿಸಬಾರದು ಎನ್ನುವುದು ಈ ಅಭಿಯಾನದ ಉದ್ದೇಶವಲ್ಲ.

“ವ್ಯಾಪಾರಿಗೆ ನ್ಯಾಯಯುತ ಲಾಭ, ಗ್ರಾಹಕನಿಗೆ ನ್ಯಾಯಯುತ ಬೆಲೆ.”

ಇದೇ ಸಮತೋಲನ.

೫. ಸೇವೆಯಲ್ಲಿನ ಶೋಷಣೆ ತಡೆಯೋಣ

ಕೆಲವು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕನಿಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಕಡಿಮೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಶೋಷಣೆಯ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು.

ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರ

ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳದೆ, ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ವೆಚ್ಚದ ಬಗ್ಗೆ ಮುಂಚಿತ ಮಾಹಿತಿ, ಸೂಕ್ತ ಬಿಲ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಇರಬೇಕು.

ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರ

ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಕೇವಲ ಹಣ ಸಂಪಾದನೆಯ ಸಾಧನವಾಗಿಸದೆ, ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಹಿತಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕು.

ನಿರ್ಮಾಣ ಕ್ಷೇತ್ರ

ಕೆಲಸದ ಪ್ರಮಾಣ, ವಸ್ತುಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ, ಕೂಲಿ ಮತ್ತು ಒಪ್ಪಂದದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಬೇಕು.

ಹೋಟೆಲ್ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಕ್ಷೇತ್ರ

ಬೆಲೆ, ಪ್ರಮಾಣ, ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಆಹಾರದ ಸುರಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಇರಬೇಕು.

ವಾಹನ ದುರಸ್ತಿ

ಯಾವ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಯಾವ ಭಾಗ ಬದಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಎಷ್ಟು ವೆಚ್ಚವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ತಿಳಿಸಬೇಕು.

೬. ಗ್ರಾಹಕನ ಐದು ಹಕ್ಕುಗಳು

ಅಭಿಯಾನದ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಗ್ರಾಹಕರಲ್ಲೂ ಈ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸಬಹುದು:

೧. ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆಯುವ ಹಕ್ಕು
ವಸ್ತು/ಸೇವೆಯ ಬೆಲೆ, ಗುಣಮಟ್ಟ, ಷರತ್ತು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು.

೨. ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವ ಹಕ್ಕು
ಒತ್ತಡವಿಲ್ಲದೆ ಪರ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು.

೩. ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಹಕ್ಕು
ಅಪಾಯಕಾರಿ ಅಥವಾ ಕಳಪೆ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ.

೪. ದೂರು ನೀಡುವ ಹಕ್ಕು
ಅನ್ಯಾಯವಾದರೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸೂಕ್ತ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ದೂರು ನೀಡುವುದು.

೫. ಪರಿಹಾರ ಪಡೆಯುವ ಹಕ್ಕು
ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕನಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ದೊರಕುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು.

೭. ವ್ಯಾಪಾರಿಯ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು

ವ್ಯಾಪಾರಿಯನ್ನೇ ಅಪರಾಧಿಯಂತೆ ನೋಡುವುದು ಈ ಅಭಿಯಾನದ ಉದ್ದೇಶವಲ್ಲ. ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ವ್ಯಾಪಾರಿಯನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು ಕೂಡ ಅಭಿಯಾನದ ಭಾಗ.

ವ್ಯಾಪಾರಿ:

• ನಿಖರ ತೂಕ–ಅಳತೆ ನೀಡಬೇಕು.
• ಗುಣಮಟ್ಟದ ವಸ್ತು ಮಾರಬೇಕು.
• ಸೂಕ್ತ ಬಿಲ್ ನೀಡಬೇಕು.
• ಬೆಲೆ ಮತ್ತು ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಬೇಕು.
• ನಕಲಿ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕು.
• ಗ್ರಾಹಕರ ದೂರುಗಳನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಆಲಿಸಬೇಕು.
• ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ತೆರಿಗೆ ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕು.
• ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಂದಿಗೆ ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿ ವರ್ತಿಸಬೇಕು.
• ಸರಬರಾಜುದಾರರನ್ನೂ ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಶೋಷಿಸಬಾರದು.

“ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸಮಾಜದ ಸಂಪತ್ತು.”

೮. ಗ್ರಾಹಕರೂ ಜವಾಬ್ದಾರರು

ಅಭಿಯಾನವು ಕೇವಲ ವ್ಯಾಪಾರಿಯನ್ನು ಟೀಕಿಸುವುದಾಗಬಾರದು.

ಗ್ರಾಹಕರೂ:

• ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಯ ಆಮಿಷಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾಗಬಾರದು.
• ವಸ್ತುವಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು.
• ಬಿಲ್ ಪಡೆಯಬೇಕು.
• ಖಾತರಿ/ವಾರಂಟಿ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಓದಬೇಕು.
• ತಪ್ಪು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಬಾರದು.
• ವ್ಯಾಪಾರಿಯ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಪರಿಶ್ರಮವನ್ನು ಗೌರವಿಸಬೇಕು.
• ಸಮಸ್ಯೆ ಬಂದಾಗ ಮೊದಲು ಸೌಹಾರ್ದಯುತವಾಗಿ ಪರಿಹಾರ ಹುಡುಕಬೇಕು.
• ಮೋಸ ಕಂಡರೆ ಸೂಕ್ತ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಮಾರ್ಗ ಬಳಸಬೇಕು.

೯. “ಬಿಲ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ” ಬೆಳೆಸೋಣ

“ಬಿಲ್ ಕೇಳುವುದು ವ್ಯಾಪಾರಿಯ ಮೇಲಿನ ಅನುಮಾನವಲ್ಲ; ಅದು ಇಬ್ಬರಿಗೂ ರಕ್ಷಣೆ.”

ಬಿಲ್ ಇದ್ದರೆ:

• ಖರೀದಿಯ ದಾಖಲೆ ಇರುತ್ತದೆ.
• ಖಾತರಿ/ವಾರಂಟಿ ಪಡೆಯಲು ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ.
• ದೂರು ನೀಡಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತದೆ.
• ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.
• ತೆರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸಹಕಾರವಾಗುತ್ತದೆ.

೧೦. ಬೆಲೆಪಟ್ಟಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ

ಪ್ರತಿ ಸಾಧ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲೂ:

“ಬೆಲೆ ಮೊದಲೇ ತಿಳಿಸಿ—ಸೇವೆ ನಂತರ ನೀಡಿ.”

ಗ್ರಾಹಕನಿಗೆ ಸೇವೆ ಪಡೆದ ನಂತರ ಅಚ್ಚರಿಯ ಬಿಲ್ ಬಾರದಂತೆ, ಸಾಧ್ಯವಾದಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ತಿಳಿಸುವ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಬೆಳೆಸಬೇಕು.

೧೧. ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬೆಲೆ ಇರಲಿ

ಅಗ್ಗದ ವಸ್ತುವೇ ಯಾವಾಗಲೂ ಉತ್ತಮವಲ್ಲ. ದುಬಾರಿ ವಸ್ತುವೇ ಯಾವಾಗಲೂ ಉತ್ತಮವೂ ಅಲ್ಲ.

ಆದ್ದರಿಂದ:

ಬೆಲೆ + ಗುಣಮಟ್ಟ + ಪ್ರಮಾಣ + ಸೇವೆ + ವಿಶ್ವಾಸ = ನಿಜವಾದ ಮೌಲ್ಯ

ಗ್ರಾಹಕನು “ಎಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ?” ಎನ್ನುವುದರ ಜೊತೆಗೆ “ಎಷ್ಟು ಮೌಲ್ಯ?” ಎಂದು ಕೇಳಬೇಕು.

೧೨. ಕೃತಕ ಕೊರತೆ ತಡೆಯೋಣ

ಅಗತ್ಯ ವಸ್ತುಗಳ ಕೊರತೆಯ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಬೆಲೆ ಏರಿಸುವುದು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಹಾನಿಕರ.

ಅಭಿಯಾನದ ಸಂದೇಶ:

“ಅವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಶೋಷಿಸಬೇಡಿ.”

ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಕೋಪ, ಪ್ರವಾಹ, ಬರ, ಮಹಾಮಾರಿ ಅಥವಾ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನವೀಯತೆ ಮೊದಲ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಬೇಕು.

೧೩. ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳ ಸಮಸ್ಯೆ

ಉತ್ಪಾದಕರಿಂದ ಗ್ರಾಹಕರವರೆಗೆ ವಸ್ತು ಸಾಗುವಾಗ ಹಲವು ಹಂತಗಳಿರಬಹುದು.

ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಮಧ್ಯವರಿಕೆ ಒಂದು ಭಾಗ; ಆದರೆ ಅನಗತ್ಯ ಹಂತಗಳು ಹೆಚ್ಚಾದರೆ:

ಉತ್ಪಾದಕರಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆ + ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಲೆ

ಎಂಬ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಉಂಟಾಗಬಹುದು.

ಆದ್ದರಿಂದ:

• ರೈತ–ಗ್ರಾಹಕ ನೇರ ಸಂಪರ್ಕ
• ಉತ್ಪಾದಕರ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು
• ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು
• ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ
• ಪಾರದರ್ಶಕ ಬೆಲೆ ಮಾಹಿತಿ

ಇವುಗಳಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಬಹುದು.

೧೪. ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲೂ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ

ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲೂ:

• ಶುಲ್ಕ/ದೇಣಿಗೆಗಳ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ
• ಲೆಕ್ಕಪತ್ರದ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ
• ದೇಣಿಗೆಯ ಬಳಕೆಯ ಮಾಹಿತಿ
• ಸೇವೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟ
• ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವ

ಇರಬೇಕು.

“ಧರ್ಮದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸ ಪಡೆಯುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ವಿಶ್ವಾಸಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನೂ ತೋರಿಸಬೇಕು.”

೧೫. “ಒಮ್ಮೆ ಮೋಸ—ಶಾಶ್ವತ ನಷ್ಟ”

ಒಬ್ಬ ಗ್ರಾಹಕನನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಮೋಸ ಮಾಡಿದರೆ ಒಂದು ವ್ಯವಹಾರ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

ಆದರೆ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡರೆ:

ಒಬ್ಬ ಗ್ರಾಹಕ → ಒಂದು ಕುಟುಂಬ → ಅನೇಕ ಪರಿಚಯಗಳು → ದೀರ್ಘಕಾಲದ ವ್ಯಾಪಾರ

ಆದ್ದರಿಂದ ವಿಶ್ವಾಸವೇ ವ್ಯಾಪಾರದ ದೊಡ್ಡ ಬಂಡವಾಳ.

೧೬. ಅಭಿಯಾನದ ಕಾರ್ಯಯೋಜನೆ

ಮನೆಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ

• ಖರೀದಿ ದಾಖಲಿಸುವ ಅಭ್ಯಾಸ.
• ಬಿಲ್ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು.
• ಕುಟುಂಬದವರಿಗೆ ಗ್ರಾಹಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಅರಿವು.

ಶಾಲೆ–ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ

• “ನ್ಯಾಯಯುತ ವ್ಯಾಪಾರ” ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆ.
• ಗ್ರಾಹಕ ಜಾಗೃತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ.
• ನೈತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರದ ಪಾಠ.

ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ

• ಬೆಲೆಪಟ್ಟಿ ಅಭಿಯಾನ.
• ತೂಕ–ಅಳತೆ ಜಾಗೃತಿ.
• ಬಿಲ್ ನೀಡುವ ಅಭಿಯಾನ.
• ಗುಣಮಟ್ಟದ ಅರಿವು.

ಸಂಘ–ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ

• ವ್ಯಾಪಾರ ನೈತಿಕತಾ ಸಂಹಿತೆ.
• ಗ್ರಾಹಕ ದೂರು ಪರಿಹಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ.
• ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಗೌರವ.

ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ

• “ಮೋಸ ಕಂಡರೆ ಮೌನವಾಗಬೇಡಿ.”
• ಸೂಕ್ತ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ದೂರು.
• ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಗ್ರಾಹಕ ವೇದಿಕೆಗಳ ಬಳಕೆ.
• ವದಂತಿ ಅಥವಾ ಸುಳ್ಳು ಆರೋಪಗಳ ಬದಲು ದಾಖಲೆ ಆಧಾರಿತ ದೂರು.

೧೭. ಅಭಿಯಾನದ ಮೂರು ಸೂತ್ರಗಳು

ಸೇವೆ

ಮಾನವೀಯತೆ + ಗುಣಮಟ್ಟ + ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ

ವ್ಯಾಪಾರ

ವಸ್ತು + ನ್ಯಾಯಯುತ ಬೆಲೆ + ನ್ಯಾಯಯುತ ಲಾಭ

ದರೋಡೆ ವಿರೋಧ

ಮೋಸ + ಶೋಷಣೆ + ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ಜಾಗೃತಿ

೧೮. ಅಭಿಯಾನದ ಪ್ರಮುಖ ಘೋಷಣೆಗಳು

“ಸೇವೆ ಮಾರಾಟದ ವಸ್ತುವಲ್ಲ; ಅದು ಮಾನವೀಯ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ.”

“ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಲಾಭ ಇರಲಿ, ಲೋಭ ಇರಬಾರದು.”

“ಬೆಲೆ ನ್ಯಾಯವಾಗಲಿ, ಗುಣಮಟ್ಟ ಖಚಿತವಾಗಲಿ.”

“ಗ್ರಾಹಕ ಮೋಸಹೋಗಬಾರದು; ವ್ಯಾಪಾರಿಯೂ ನಷ್ಟವಾಗಬಾರದು.”

“ವ್ಯಾಪಾರಿಯ ಗೌರವ—ಗ್ರಾಹಕರ ವಿಶ್ವಾಸ.”

“ಬಿಲ್ ಕೊಡಿ, ಬೆಲೆ ತಿಳಿಸಿ, ಗುಣಮಟ್ಟ ಕಾಪಾಡಿ.”

“ಸೇವೆ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಶೋಷಣೆ ಬೇಡ.”

“ಅವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಡಿ.”

“ಲಾಭ ಗಳಿಸಿ—ವಿಶ್ವಾಸ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಡಿ.”

“ನ್ಯಾಯಯುತ ವ್ಯಾಪಾರವೇ ಶಾಶ್ವತ ವ್ಯಾಪಾರ.”

ಅಂತಿಮ ಸಂಕಲ್ಪ

ಸೇವೆ ವ್ಯಾಪಾರವಾಗಬಹುದು; ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಲಾಭ ಇರಬಹುದು. ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ಸೇವೆ ಅಥವಾ ವ್ಯಾಪಾರವು ಮಾನವನ ಅಸಹಾಯಕತೆಯನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಶೋಷಣೆಯ ರೂಪ ಪಡೆಯಬಾರದು.

ಈ ಅಭಿಯಾನವು ವ್ಯಾಪಾರ ವಿರೋಧಿ ಅಭಿಯಾನವಲ್ಲ; ಅನ್ಯಾಯ ವಿರೋಧಿ ಅಭಿಯಾನ.
ಇದು ಲಾಭ ವಿರೋಧಿಯಲ್ಲ; ಲೋಭ ವಿರೋಧಿ.
ಇದು ವ್ಯಾಪಾರಿ ವಿರೋಧಿಯಲ್ಲ; ಮೋಸ ವಿರೋಧಿ.
ಇದು ಸೇವೆಯನ್ನು ತಡೆಯುವುದಲ್ಲ; ಸೇವೆಯನ್ನು ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ.

“ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಸೇವೆ — ನ್ಯಾಯಯುತ ವ್ಯಾಪಾರ — ಶೋಷಣೆ ಮುಕ್ತ ಸಮಾಜ.”

ಇದೇ ಸೇವೆ–ವ್ಯಾಪಾರ–ದರೋಡೆ ಅಭಿಯಾನದ ಮಹಾಸಂಕಲ್ಪ.