ಪ್ರಸಾರ ಮಾಧ್ಯಮ – ಅಭಿಯಾನ

1. ಪರಿಚಯ

ಪ್ರಸಾರ ಮಾಧ್ಯಮ (Broadcast Media) ಎಂದರೆ ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜನರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ, ಸಂದೇಶ ಅಥವಾ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ತಲುಪಿಸುವ ಮಾಧ್ಯಮ. ದೂರದರ್ಶನ, ರೇಡಿಯೋ, ಉಪಗ್ರಹ ಪ್ರಸಾರ, ಸರ್ಕಾರಿ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಪ್ರಸಾರ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಉದಾಹರಣೆಗಳು. ಇಂತಹ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಮೂಲಕ ನಡೆಸುವ ಯೋಜಿತ ಹಾಗೂ ಗುರಿಪಡಿಸಿದ ಪ್ರಯತ್ನವೇ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಧ್ಯಮ ಅಭಿಯಾನ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಸಾರ ಮಾಧ್ಯಮ ಅಭಿಯಾನವು ಕೇವಲ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವುದಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೇ, ಜನರ ಚಿಂತನೆ, ಮನೋಭಾವ ಮತ್ತು ವರ್ತನೆ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

2. ಪ್ರಸಾರ ಮಾಧ್ಯಮದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆ

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಧ್ಯಮದ ಇತಿಹಾಸವು ರೇಡಿಯೋದ ಮೂಲಕ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ನಂತರ ದೂರದರ್ಶನ ಬಂದ ಮೇಲೆ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಬದಲಾವಣೆ ಉಂಟಾಯಿತು.
ಒಮ್ಮೆ ಕೇವಲ ಮನರಂಜನೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಧ್ಯಮ, ಇಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ:

• ಶಿಕ್ಷಣ

• ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಗೃತಿ

• ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೀತಿ

• ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಜನ ಸಂಪರ್ಕ
  ಎಲ್ಲ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ.

3. ಪ್ರಸಾರ ಮಾಧ್ಯಮ ಅಭಿಯಾನದ ಅಗತ್ಯತೆ

ಇಂದಿನ ವೇಗದ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಜನರಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ಮಾಹಿತಿ ತಲುಪಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಅವಶ್ಯಕ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಸುಳ್ಳು ಮಾಹಿತಿ ವೇಗವಾಗಿ ಹರಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಸಾರ ಮಾಧ್ಯಮ ಅಭಿಯಾನವು ನಂಬಿಗಸ್ತ ಮಾಹಿತಿಯ ಮೂಲವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಸಾರ ಮಾಧ್ಯಮ ಅಭಿಯಾನದ ಅಗತ್ಯತೆಗಳು:

• ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸಲು

• ವದಂತಿ ಮತ್ತು ಸುಳ್ಳು ಸುದ್ದಿಗೆ ತಡೆ ನೀಡಲು

• ಜನರಲ್ಲಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ನಾಗರಿಕತೆ ಬೆಳೆಸಲು

• ಸರ್ಕಾರದ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಜನರಿಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಲುಪಿಸಲು

4. ಪ್ರಸಾರ ಮಾಧ್ಯಮ ಅಭಿಯಾನದ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶಗಳು

ಪ್ರಸಾರ ಮಾಧ್ಯಮ ಅಭಿಯಾನದ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸಬಹುದು:

4.1 ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಗೃತಿ

ಆರೋಗ್ಯ, ಸ್ವಚ್ಛತೆ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣ, ಮಕ್ಕಳ ಹಕ್ಕುಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಜನರಲ್ಲಿ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವುದು.

4.2 ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ರೂಪಿಸುವುದು

ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಚಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿ, ಜನರು ಯೋಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವುದೇ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶ.

4.3 ನೈತಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಪ್ರಚಾರ

ಸತ್ಯ, ಅಹಿಂಸೆ, ಶಿಸ್ತು, ಸಹಬಾಳ್ವೆ, ಸಹಾನುಭೂತಿ ಮುಂತಾದ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿಸುವುದು.

4.4 ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಧ್ವನಿ ನೀಡುವುದು

ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, ಬೇಡಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಆಡಳಿತದ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಲುಪಿಸುವ ಸೇತುವೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದು.

5. ದೂರದರ್ಶನದ ಪಾತ್ರ (Role of Television)

ದೂರದರ್ಶನವು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಧ್ಯಮ ಅಭಿಯಾನದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಿ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ. ದೃಶ್ಯ ಮತ್ತು ಧ್ವನಿಯ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದಾಗಿ ಇದು ಜನರ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ.

ದೂರದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ:

• ಸುದ್ದಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು

• ಚರ್ಚಾ ವೇದಿಕೆಗಳು

• ಸಂದರ್ಶನಗಳು

• ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟರಿಗಳು

• ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು

ಮೂಲಕ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ನಡೆಸಬಹುದು.

6. ರೇಡಿಯೋದ ಪಾತ್ರ (Role of Radio)

ರೇಡಿಯೋ ಸರಳ, ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಲುಪುವ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ರೇಡಿಯೋ ಅಭಿಯಾನ ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ.

ರೇಡಿಯೋದ ಪ್ರಮುಖ ಶಕ್ತಿಗಳು:

• ಭಾಷಾ ಸರಳತೆ

• ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರೊಂದಿಗೆ ನೇರ ಸಂಪರ್ಕ

• ಚರ್ಚಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಫೋನ್-ಇನ್ ಶೋಗಳು

• ಜನಪರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು

ಇವು ಜನರೊಂದಿಗೆ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತವೆ.

7. ಪ್ರಸಾರ ಮಾಧ್ಯಮ ಅಭಿಯಾನದ ಹಂತಗಳು

ಒಂದು ಯಶಸ್ವಿ ಅಭಿಯಾನಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಹಂತಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿವೆ:

7.1 ವಿಷಯ ಆಯ್ಕೆ

ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ, ಜನರ ಬದುಕಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬೇಕು.

7.2 ಗುರಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ನಿರ್ಧಾರ

ಮಕ್ಕಳು, ಯುವಕರು, ಮಹಿಳೆಯರು, ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರು, ರೈತರು – ಯಾರಿಗಾಗಿ ಅಭಿಯಾನ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಬೇಕು.

7.3 ಸಂದೇಶ ರಚನೆ

ಸಂದೇಶವು ಸರಳ, ಸ್ಪಷ್ಟ, ಸತ್ಯನಿಷ್ಠ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿರಬೇಕು.

7.4 ಪ್ರಸಾರ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಅವಧಿ

ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ವೀಕ್ಷಿಸುವ ಅಥವಾ ಕೇಳುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಬೇಕು.

8. ನೈತಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಮತ್ತು ಮಿತಿಗಳು

ಪ್ರಸಾರ ಮಾಧ್ಯಮವು ಅಪಾರ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಅದರ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯೂ ಅಷ್ಟೇ ದೊಡ್ಡದು.

ಪ್ರಸಾರ ಮಾಧ್ಯಮವು:

• ಸುಳ್ಳು ಮಾಹಿತಿ ಹರಡಬಾರದು

• ದ್ವೇಷ, ಅಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಭಯ ಉಂಟುಮಾಡಬಾರದು

• ಧರ್ಮ, ಜಾತಿ, ಭಾಷೆ ಆಧಾರಿತ ವಿಭಜನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಾರದು

ನೈತಿಕತೆ ಇಲ್ಲದ ಅಭಿಯಾನ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಹಾನಿಕಾರಕವಾಗಬಹುದು.

9. ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಧ್ಯಮ ಅಭಿಯಾನದ ಪರಿಣಾಮ

ಒಳ್ಳೆಯ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಧ್ಯಮ ಅಭಿಯಾನ:

• ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿವರ್ತನೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ

• ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ

• ಜನರಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಮನೋಭಾವ ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ

• ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ತಿಳಿಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ

10. ಉಪಸಂಹಾರ

ಪ್ರಸಾರ ಮಾಧ್ಯಮ ಅಭಿಯಾನವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಂವಹನ ವಿಧಾನವಲ್ಲ, ಅದು ಸಮಾಜದ ದಿಕ್ಕು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಸತ್ಯ, ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಬಳಸಿದಾಗ, ಪ್ರಸಾರ ಮಾಧ್ಯಮವು ಸಮಾಜವನ್ನು ಬೆಳಕಿನತ್ತ ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ದೀಪವಾಗುತ್ತದೆ.